O subiektywizmie w filozofii
| < Wrzesień 2016 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    


Najlepsze i najciekawsze blogi
Najlepsze!
RSS
środa, 26 marca 2014

Demokryt (ur. ok. 460 p.n.e., zm. ok. 370 p.n.e.) był pierwszym filozofem, który uznał, że postrzeżenia są subiektywne. Subiektywizm myśliciela z Abdery był konsekwencją jego teorii atomistycznej. Filozof twierdził, że atomy mają wyłącznie własności matematyczne, nie można natomiast mówić o ich jakościach zmysłowych. Dlatego doznawane przez nas wrażenia, takie jak kolory, smaki, ciepło czy zimno mają subiektywny charakter. Wydaje nam się, iż rzeczy faktycznie mają takie własności, ale tak naprawdę jest to subiektywne złudzenie.

Demokryt nie widział w postrzeżeniach obrazu rzeczywistości, lecz uznawał je za stany umysłu. Był to ważny moment w dziejach filozofii, zwłaszcza że jego subiektywistyczna teoria postrzeżeń miała od razu skończoną postać, niewiele różniącą się od podobnych teorii czasów nowożytnych.

U Demokryta postrzeżenie zostało zdyskwalifikowane jako źródło poznania rzeczywistości, a więc zostało zastąpione inną władzą poznawczą: rozumem. Wszelką wiedzę filozof z Abdery dzielił na dwa rodzaje – wiedzę „prawdziwą” i wiedzę „ciemną”. Prawdziwa jest ta wiedza, którą zdobywamy za pomocą rozumu, natomiast zmysły dostarczają nam wiedzy ciemnej.

Szczególna cechą tej filozofii było to, że mimo głoszonego empiryzmu krytykowała ona świadectwa zmysłów. Ale Demokryt twierdził, że doświadczenie zmysłowe powinno pobudzać do badania i sprawdzać badanie, nie powinno natomiast kierować badaniem. W ten sposób łączył empiryzm i racjonalizm, będąc prekursorem połączenia, które nie raz powracało w dalszych dziejach filozofii.

wtorek, 18 marca 2014

Subiektywizm zaczął kształtować się w starożytnej Grecji – w nurcie tak zwanej filozofii  krytycznej – jako owoc sporu o wartość poznawczą spostrzeżeń zmysłowych. Filozofowie krytyczni zgodnie zauważyli, że zachodzą rozbieżności poznawcze pomiędzy spostrzeżeniami tej samej rzeczy przez różne osoby. Rozbieżności te dotyczą cech (jakości) rzeczy, ich natury (tego, czym są), a nawet ich istnienia. Stąd wyprowadzono wniosek, że przedmiot poznania zmysłowego jest częściowo lub całkowicie zależny (pochodny) od poznającego człowieka.

Początkowo głoszono, że subiektywne są zmysłowe jakości rzeczy (barwy, dźwięki, smaki, zapachy) oraz ich oceny w aspekcie dobra lub piękna (eleaccy dialektycy, Demokryt, Protagoras, sofiści), jednak pod wpływem nasilającej się do czasów nowożytnych krytyki ludzkiego poznania stopniowo uzależniano jego przedmiot od podmiotu poznającego i jego struktury psychofizycznej. W ten sposób z subiektywizmu umiarkowanego wyłoniła się tak zwana filozofia podmiotu, która w ludzkim poznaniu (świadomości) stara się znaleźć transcendentalne (czyli powszechnopodmiotowe) warunki przedmiotu.

Subietywizm filozoficzny głosi więc, że człowiek nie zastaje rzeczy, lecz je aktywnie współtworzy czy wręcz tworzy (kreuje) oraz że podmiot jest warunkiem przedmiotu (Kartezjusz, Kant, Husserl).

czwartek, 13 marca 2014

Ten blog poświęcony jest subiektywizmowi w filozofii. Słowo „subiektywny” często bywa używane w języku codziennym, ale jego filozoficzne znaczenie nie zawsze jest zgodne z potoczną intuicją.

Najkrócej mówiąc, subiektywizm jest stanowiskiem ontologicznym, które głosi, że przedmiot poznania to wyłącznie wyobrażenia, wrażenia i myśli istniejące w podmiocie; jest również stanowiskiem teoriopoznawczym, które kwestionuje możliwość poznania rzeczywistości zewnętrznej wobec podmiotu lub uzależnia poznanie od właściwości i struktury ludzkiego umysłu współtworzącego doświadczenie.

Tyle tytułem wstępu. Więcej – w kolejnych notkach. Zapraszam.